"Małżeństwo wagi półśredniej" John Irving - recenzja

 Irving wagi piórkowej

 

Irving to, obok Bukowskiego, najczęściej pojawiające się nazwisko na tym blogu. Nigdy nie ukrywałam, że mam ogromną słabość do tego autora, a książkami takimi jak Regulamin tłoczni win czy Świat według Garpa kupił moją miłość już na zawsze. Prawdą jest jednak, że jego twórczość bezustannie kręci się wokół kilku wybranych tematów, wątki powtarzają się, a bohaterowie nierzadko są do siebie bardzo podobni. Zarzuty o wtórność są zatem jak najbardziej uzasadnione. Czasem można przymknąć na nią oko i cieszyć się doskonałą powieścią. Innym razem – jak chociażby w przypadku Małżeństwa wagi półśredniej – nawet zagorzałemu fanowi może nie chcieć się bronić dość nijakich bohaterów i kiepsko rozłożonych akcentów fabularnych.

"Czwarta ręka" John Irving - recenzja

 Bóle fantomowe

Jeśli odwiedzacie mojego bloga od czasu do czasu, z pewnością udało Wam się natrafić na recenzję jakiejś powieści Johna Irvinga – to autor, który, zaraz obok Charlesa Bukowskiego, pojawia się tu najczęściej. Nie bez przyczyny, oczywiście. Tym razem, dzięki wydawnictwu Prószyński i S-ka, mogłam cieszyć się pięknie wydanym wznowieniem Czwartej ręki amerykańskiego autora. Jak wypadło to spotkanie?

O Patricku Wallingfordzie można powiedzieć wiele, jednak z pewnością nie to, że jest asertywny. Zwłaszcza, gdy mowa o kobietach. Przystojny i dość ambitny dziennikarz nie jest w stanie odmówić płci pięknej, a jej przedstawicielki chętnie uwodzą, zakochują się, a później żałują, że w Patricku znalazły tylko małego chłopca, któremu można matkować, jednak nie można na nim polegać. Życie mężczyzny staje na głowie, gdy – podczas kręcenia kolejnego sensacyjnego materiału – lew odgryza mu rękę. Od tej pory dziennikarz staje się „katastrofiarą”, pożywką dla mediów, w których sam pracuje, dziwadłem, ciekawostką, która jednak nadal rozczula kobiety. Jedna z nich postanawia oddać mu rękę swojego męża. Problem polega jednak na tym, że jej mąż nadal żyje.

Od razu zaznaczę, że nie jest to najlepsza powieść Irvinga jaką czytałam. Nie jest też najgorsza. Zasłużyła sobie na spokojne miejsce w środeczku, gdzie z jednej strony ogrzewa ją Modlitwa za Owena, z drugiej zaś Jednoroczna wdowa. Choć Czwarta ręka ma w sobie wiele z tego, co uwielbiam w prozie autora – absurd, erotyzm, dowcip i krytykę – nie da się nie zauważyć pewnych dłużyzn, wątków bez których można byłoby się obejść (pomimo że książka jest krótsza od „standardowej” irvingowskiej powieści), a także całkowicie nijakiego i niewzbudzającego żadnych emocji głównego bohatera. To właśnie Patrick był dla mnie największą wadą, pomimo że rozumiem zamysł autora i wiem, że dziennikarz miał być lekko zdziecinniałym, niezbyt samodzielnym, zagubionym i słabym człowiekiem. Niestety wszystkie te cechy skutecznie zniechęciły mnie do Patricka, przez co poznawanie jego losów momentami było mniej przyjemne, niż bym sobie tego życzyła. Nie zmienia to jednak faktu, że Czwartą rękę czytało mi się dobrze – a to tylko utwierdza mnie w przekonaniu, że Irving jest fantastycznym pisarzem.

Tym razem, pomimo stałego garnituru typowo irvingowskich tematów (dziwactw, zboczeń, feministek, aborcji itp.), autor zajął się także krytyką mediów. A wyszło mu to oczywiście bajecznie, bo zarówno dowcipnie, jak i niesamowicie trafnie. Patrick pracuje dla kanału informacyjnego, w którym zawsze coś mu się dziać. Sensacja goni sensację, a z każdego, nawet najtragiczniejszego wydarzenia, można wycisnąć naprawdę soczysty materiał, który zwiększy oglądalność programu. Irving pokazuje to z punktu widzenia dziennikarza, który nie ma na tyle godności, by odejść, lecz chce mówić o prawdziwych problemach, robiąc to ze smakiem i poszanowaniem dla cierpiących i poszkodowanych. Niestety na drodze zawsze staje szef, prawdziwy wał, którego z czasem zamienia się na jeszcze gorszego wała. Nie ważne kim jest, czym zajmował się wcześniej – wspiął się po szczeblach kariery na tyle wysoko, że z czystym sumieniem można powiedzieć o nim, że jest zdeprawowanym gnojem. Mężczyzna? Kobieta? Nie ma różnicy. W tej machinie każdy, nawet najlepszy, nawet najsłodszy, dbający o sieroty i bezdomnych złamie się i dołączy, bądź odejdzie ze spuszczoną głową. Taki obraz mediów ma dla nas Irving: uszczypliwy, ironiczny i jak najbardziej rzeczywisty.

Na chociażby krótką wzmiankę zasługują także portrety kobiet, które wyróżniły się w Czwartej ręce. Chociaż Irving stworzył powieść o mężczyźnie i jego drodze do odkupienia, to właśnie płeć piękna zdominowała zarówno samego bohatera, jak i jego historię. Była żona, była kochanka i wykładowczyni jednocześnie, koleżanki z redakcji, które chętnie wbiłyby mu nóż w plecy (nie tylko jemu zresztą) i oczywiście Doris Clausen, kobieta o głosie powodującym erekcję. Doris to silna jednostka, niezależna i zdecydowana, by osiągnąć zamierzony cel – zajść w ciążę. W tej jednej kobiecie Irving pomieścił zarówno determinację, ogromny smutek, tęsknotę za potomstwem i miłość, która wymyka się wszelkim definicjom. To stanowczo najlepiej wykreowana postać z Czwartej ręki.

Jeśli zdążyliście już pokochać Johna Irvinga, a jeszcze nie znacie Czwartej ręki – czytajcie śmiało. Prawdopodobnie nie umocni ona tej wielkiej miłości, ale też jej nie nadszarpnie. Za to jeśli nie znacie twórczości autora, raczej nie polecam rozpoczynać znajomości od tej powieści.

Moja ocena: 6/10

Za możliwość poznania "faceta od lwów" dziękuję

 Autor: John Irving

Tytuł: Czwarta ręka

Data wydania: 9.03.2017

Wydawnictwo: Prószyński i S-ka

Liczba stron: 352

"Jednoroczna wdowa" John Irving - recenzja

Zdjęcia i haczyki

Kolejny Irving za mną – jeszcze trochę i wyczerpie mi się zapasik jego powieści do przeczytania. Zwłaszcza jeśli wydawnictwo Prószyński i S-ka będzie je wznawiać w tak szalonym tempie. Tym razem padło na Jednoroczną wdowę. Jak było? Tego można się chyba domyślić…

Życie małej Ruth Cole kręci się wokół zdjęć jej dwóch przystojnych, tragicznie zmarłych braci. Fotografie rozsiane po całym mieszkaniu, stanowią swojego rodzaju powrót do szczęśliwej przeszłości dla jej matki, dla ojca są cudowną pamiątką, dla Ruth zaś czymś znacznie więcej – życiem Thomasa i Timothy’ego uwięzionym w obiektywie, duchami braci, których nigdy nie poznała. Jednak niedługo zdjęcia znikną, a z nimi Marion Cole, która nie jest w stanie żyć z uwodzącym młodsze kobiety Tedem bez wsparcia swoich ukochanych synów. Jej życie skończyło się w dniu wypadku, a odejście od męża było tylko kwestią czasu.

Dorosła Ruth jest odnoszącą sukcesy pisarką, sprzedającą swoje powieści na całym świecie. Brak jej tylko odpowiedniego mężczyzny u boku, choć i to może się niebawem zmienić. Jednak za każdym razem, gdy w jej życiu dzieje się coś wielkiego, wspaniałego jak rozdanie dyplomów czy wydanie pierwszej książki, Ruth spogląda na drzwi w oczekiwaniu na swoją matkę.

Irving znowu to robi! Nie tylko zachwyca, ale także sprawnie nawiązuje do swojej twórczości i wykorzystuje ulubione tematy. Może nie będzie tu niedźwiedzi, ale prostytutki już tak. Nie można zapomnieć również o jednym z głównych motywów, który Irving eksploatuje po całości. Mowa oczywiście o problematyce związanej z pisarstwem. Choć czytaliśmy już o tym w Świecie według Garpa, czy Alei Tajemnic, nadal nie mogę powiedzieć, by autor nudził mnie swoimi spostrzeżeniami dotyczącymi światka literackiego. Ruth Cole, tak samo jak jej ojciec, a także Eddie – mężczyzna, który w latach młodości pracował jako asystent Teda i przy okazji romansował z jego żoną – są pisarzami różniącymi się od siebie właściwie we wszystkim. Jednak największym spięciem literackim pomiędzy bohaterami (a głównie między Ruth i Eddiem) jest spór biografia kontra wyobraźnia. Irving z cudowną ironią rozpisuje się na temat autobiograficznej twórczości Eddiego, która tylko w niektórych momentach może być uznawana za dobrą literaturę. Ruth zaś całkowicie odżegnuje się od wprowadzania wątków autobiograficznych do książki, choć jej fani, a także najlepsza przyjaciółka, próbują jej udowodnić, że przelewa swoje życie na papier tak samo, jak inni. Irving pięknie łączy tematykę stricte literacką z fabułą powieści, nie nudząc przy tym ani odrobinkę, przy okazji dając maleńkiego prztyczka w nos wszystkim tym, którzy zarzucają mu powtarzanie się i autobiografizm.

Kolejnym wielkim tematem Jednorocznej wdowy jest erotyzm, a może nawet pewnego rodzaju skrzywienie seksualne. Daleko szukać nie trzeba: po wakacjach spędzonych z Marion, Eddie patrzy pożądliwie jedynie na znacznie starsze od siebie kobiety. W wieku dwudziestu lat to nie wydaje się aż tak dziwne. Jednak gdy pięćdziesięcioletni Eddie umawia się z siedemdziesięciolatkami, zaczynamy zastanawiać się nad jego zdrowiem psychicznym. Całe szczęście Irving prowadzi te motywy w sposób dowcipny, szalony, ale także wysmakowany. Nie razi tanim erotyzmem, nie próbuje być kontrowersyjny na siłę – zresztą nie musi, to wychodzi mu zupełnie naturalnie. Seksualność jest w jego powieściach jednym z istotniejszych tematów i Jednoroczna wdowa się na tym tle nie wyróżnia. A jednak Irvingowi udaje się niejednokrotnie zaskoczyć czytelnika, rozbawić (scena, w której Ruth traci dziewictwo jest wręcz majstersztykiem) i zmusić do zastanowienia nad pewnymi mechanizmami ludzkiej psychiki. Ot, cały Irving.

Czy pisać więcej? O tym, jak doskonale Irving portretuje swoich bohaterów, dając im cechy tak wyraziste, ale jednocześnie nieprzytłaczające? O tym, że każde jego zdanie jest maleńkim dziełem sztuki, dobijającym, rozbrajającym, a czasem przerażającym? Myślę, że nie trzeba tego dodawać – jeśli bywacie tu od czasu do czasu, doskonale wiecie jakie mam zdanie na temat twórczości Irvinga. A ja raczej nie lubię się powtarzać. Dlatego powiem tylko tyle – Jednoroczna wdowa ma w sobie wszystko, za co Irvinga się po prostu kocha.

Moja ocena: 7/10

Za możliwość poznania odgłosu, jaki wydaje ktoś, kto stara się nie wydawać żadnych odgłosów, dziękuję

 

Autor: John Irving

Tytuł: Jednoroczna wdowa

Data wydania: 27.10.2016

Wydawnictwo: Prószyński i S-ka

 Liczba stron: 720