#6 Horror w krótkim metrażu

  

Still life

Czego oczekujemy od przeciętnego horroru? Dreszczyku emocji, czasem brutalności a czasem zawikłanej zagadki, która swoim niekonwencjonalnym rozwiązaniem spowoduje u nas niekontrolowane opadnięcie szczęki. Rzadko jednak oczekujemy od tego gatunku czegoś, co automatycznie przypisujemy tak zwanym dziełom poważnym, takim jak dramat czy  film psychologiczny. Mowa oczywiście o przekazie – myśli, która skłoni nas, widzów, do refleksji nie tylko na temat obejrzanej produkcji ale także spraw ogólnoludzkich. Tego nie spodziewamy się po horrorach, utożsamianych z filmami klasy B, bzdurnymi historiami nie mającymi żadnego przełożenia na nasze życie, a tym  bardziej poglądy. Jak mamy zatem traktować dzieła, w których reżyser prócz przerażenia i dyskomfortu stara się nam także podsunąć pewną myśl – ogólną, lekko tylko zarysowaną, acz istotną? Między innymi to pytanie nasunęło mi się po obejrzeniu krótkometrażowego filmu Jona Knautza Still Life.

Film opowiada historię młodego mężczyzny, który podróżuje po zasypanej śniegiem Kanadzie. Droga jest żmudna i męcząca, a nasz bohater stara się zachować przytomność umysłu, aplikując sobie sporą dawkę kawy. Gdy spostrzega, że w jego baku niedługo skończy się paliwo, postanawia wjechać do nieznanego miasteczka. Ciche, skąpane w śniegu miasto wydaje się oazą spokoju, aczkolwiek dziwnie wyludnioną. Po chwili mężczyzna zauważa w nim pierwszą osobę – siedzącą na ławce kobietę. Zapatrzony w nią uderza coś, co okazuje się ubranym manekinem. Bohater szybko przekonuje się, że miasto zamieszkane jest wyłącznie przez manekiny, które... się poruszają. Początkowo zdezorientowany mężczyzna szybko wpada w panikę.

Film Knautza w sposób mistrzowski operuje grą pomiędzy rzeczywistością a niesamowitością. Początkowo zapoznajemy się z pierwszą warstwą – zauważamy pokryte śniegiem ulice, towarzyszymy bohaterowi w jego nudnej i męczącej drodze, która zdaje się ciągnąć w nieskończoność. Widzimy jego czerwone, podkrążone oczy i nieprzytomny wzrok, by za chwilę przenieść uwagę na kolejne zwyczajne wydarzenie, jakim jest brak benzyny. Wszystko to znamy nie tylko z filmów, ale przede wszystkim z życia. Nawet miasto, do którego wjeżdża mężczyzna nie wyprowadza nas z równowagi, a jedynie sprawia, że stajemy się bardziej czujni. Nic nie wskazuje na zachwianie rzeczywistości. Choć jest to tylko kilka minut, widz przyzwyczaja się do tego obrazu i wierzy, że wszystko jest w nim zwyczajne, normalne. Wiedząc jednak, że mamy do czynienia z gatunkiem bazującym na zaskoczeniu, podświadomie oczekujemy zmian w tym sielskim krajobrazie wiecznej kanadyjskiej zimy. Spodziewamy się jednak czegoś, do czego przyzwyczaili nas twórcy: mordercy biegającego z siekierą albo zgrai wiecznie głodnych zombie. Manekiny to coś, czego się nie spodziewamy, coś, co początkowo może wywołać sarkastyczny uśmieszek. Szybko jednak wyższość z jaką patrzymy na film Knautza zmienia się w żywe zainteresowanie, a także skrajny niepokój. Bo co do cholery robią tam ubrane, ruszające się manekiny?

To, co znaliśmy my a także nasz bohater, zostaje w jednej chwili całkowicie zachwiane. Dzieje się tak ze względu na sprawne złączenie dwóch planów: rzeczywistości i nierealności. Choć cały czas pozostajemy w tych samych dekoracjach, w tym samym sennym miasteczku, jest ono zupełnie pozbawione normalności – brak w nim czynnika ludzkiego. Człowiek został w nim zastąpiony przedmiotem, jedynie kształtem człowieka, manekinem, który nie przeraża nas tylko w chwili, gdy znajduje się w witrynie sklepowej. Knautz nie ożywia ich, nadaje im jedynie jedną cechę żywotności: ruch. Powolny, urywany, zupełnie nienaturalny, a przez to tak bardzo dziwny i niepokojący. Uczucia, które towarzyszą widzowi, są również obecne w filmie, dzięki bytności jedynego człowieka na planie pełnym manekinów. Żywe emocje malujące się na twarzy bohatera: przerażenie, złość, zaskoczenie – to wszystko staje się pewnym wyznacznikiem człowieczeństwa, prawdziwości.

Pozostaje jedynie puenta, zgrabne zamknięcie historii o mieście nawiedzonym przez manekiny i jedynym człowieku, który nieświadom niczego znalazł się w pułapce. Dzięki formie, która nie pozostawia dużych niedomówień, film Knautza jest nie tylko horrorem potrafiącym niejednokrotnie przyprawić o gęsią skórkę, ale także dziełem, w którym reżyser zawarł pewną życiową prawdę. Jaką? Tego dowiecie się z filmu.

Tytuł: Still Life

Reżyseria: Jon Knautz

Scenariusz: Charles Johnston

Premiera: 10 września 2005

Produkcja: Kanada

Gatunek: horror krótkometrażowy

#5 Horror w krótkim metrażu

The Cat with Hands

Pamiętacie te straszne opowieści, przekazywane szeptem w ciemnym pokoju? Bajki, które skutecznie uniemożliwiały zaśnięcie? Niektóre historie mają w sobie niesamowitą moc, są mroczne i niesłychane, a przez to tak silnie gnieżdżą się w wyobraźni. Nasz rozgorączkowany umysł podpowiada nam, że coś takiego mogłoby wydarzyć się tylko w chorym śnie. Jednak któż może to wiedzieć na pewno?

Krótkometrażowy film Roberta Morgana – jednego z niewielu twórców, który swoimi animacjami potrafi nie tylko przerazić, ale także niesamowicie zasmucić – jest baśniową historią o kocie mieszkającym w studni, niespotykanym stworzeniu, które na pierwszy rzut oka wygląda całkiem zwyczajnie. Posiada on jednak ludzkie ręce i, jak się okazuje, ogromne pragnienie, by stać się człowiekiem.

Na stronie Morgana możemy przeczytać, że urodził się w przeklętym Angielskim miasteczku Yateley. W wieku trzech lat pokochał kino po obejrzeniu filmu Fiend Without a Face. Dzięki niemu stał się również dzieckiem ogarniętym obsesją na punkcie potworów i rzeczy, które kryją się pod kamieniami. Ten opis nie mógłby być bardziej dosadny i sugestywny. Doskonale pasuje do twórcy tak niesamowitego shorta jakim jest The Cat with Hands.

Film Morgana jest mieszanką animacji i live-action, które świetnie ze sobą współgrają. Aktorzy pojawiają się w nocy przy studni, o której krążą legendy. Jeden z nich zaczyna opowiadać o niesamowitym, baśniowym stworze. Jego głęboki, chropowaty głos prowadzi widzów przez przerażającą historię o kocie, który pragnął stać się człowiekiem. Jednocześnie przyglądamy się jej poprzez zmianę live-action na animację. Kot wygląda co najmniej niepokojąco, zwłaszcza gdy zaczyna się czyścić i lizać po jak najbardziej ludzkich dłoniach.

Ponoć The Cat with Hands zainspirowany został powtarzającym się snem starszej siostry reżysera. Po obejrzeniu filmu ewentualne koneksje z koszmarem sennym stają się tym bardziej zrozumiałe. Mroczne, zamglone zdjęcia i surrealistyczny temat przybliża go jednocześnie do niezwykle rzeczywistego snu, z którego można by obudzić się z krzykiem, z drugiej strony zaś do przerażającej baśni opowiadanej przed zaśnięciem. Więcej w nim owej niesamowitości niż czystego przerażenia. The Cat with Hands przede wszystkim niepokoi, a nawet nakłania do zastanowienia się nad istotą obsesji (a także ewentualnym kupnem kota). Z pewnością nie sprawi, że będziecie nerwowo drgać podczas krótkiego, trzyminutowego seansu. Jednak nie zdziwię się, jeśli skończycie oglądać go z wyrazem zdziwienia na twarzy i pewną nerwowością, lekko tlącą się pod skórą.

Tytuł: The Cat with Hands

Reżyseria i scenariusz: Robert Morgan

Produkcja: Wielka Brytania

Rok produkcji: 2001

#4 Horror w krótkim metrażu

źródło

The Ten Steps (Dziesięć stopni)

Często to co najprostsze, jest w stanie wystraszyć nas najbardziej. Boimy się nieskomplikowanych historii, opowiadanych szeptem przy zgaszonych światłach. Nawet gdy domyślamy się zakończenia, dreszcze ogarniają całe nasze ciało – bo to co proste, jest też najbardziej możliwe. Ta teoria idealnie dopasowuje się do krótkiego filmu Brendana Muldowney’a Dziesięć stopni.

Historii o nawiedzonych domach mamy w kinematografii co niemiara. Nawiedzony dom, Amityville, Ciemność – wymieniać można w nieskończoność. Każdy z nich ma coś w sobie: czy jest to klimat, gra aktorska, czy też historia. Oczywistym jest jednak, że oglądamy te filmy z ciekawości. Chcemy zobaczyć jak tym razem reżyser zinterpretował znany nam dobrze temat, jaką motywację wymyślił, jak pokierował aktorami. Jednak raczej się nie boimy. To przecież kolejny wariant tej samej historii.

Brendan Muldowney podjął się więc zadania niełatwego. Postanowił zmierzyć się z tym, co zostało już tak silnie wyeksploatowane przez wielu reżyserów. Dlatego podchodząc do tego shorta nie oczekiwałam zbyt wiele. I chociaż początkowo było dokładnie tak jak sądziłam – kalka kalki kalki – to, co zobaczyłam później, skłoniło mnie do tej krótkiej refleksji.

Dziesięć stopni to dziesięciominutowy film opowiadający o pewnej rodzinie, która niedawno wprowadziła się do starego, zniszczonego domu, o którym (jakżeby inaczej) krążą niepokojące legendy. Młodsza córka, Katie, ma za zadanie opiekować się swoim młodszym bratem w czasie, gdy jej rodzice będą na kolacji biznesowej z szefem jej ojca. Nieposłuszny brat doprowadza ją do szału, jednak dopiero nagły brak prądu wywołuje w niej panikę. Choć wie, że nie powinna przeszkadzać rodzicom w kolacji, dzwoni do nich, by poprosić o pomoc we włączeniu światła.

Film Muldowney’a okazał się bardzo udaną próbą podejścia do tego, co tak dobrze znane. Choć nie należę do fanek opowieści o nawiedzonych domostwach, z wielką przyjemnością obejrzałam Dziesięć stopni. Reżyser wprowadza nas w stan niepokoju głównie dzięki dwóm planom – restauracji i starego domu. Idą za tym dwa następstwa: gra światłem i mrokiem oraz dźwiękiem i ciszą. Restauracja to typowa przestrzeń, w której kwitnie życie. Pełno w nim światła i ludzi, którzy jedzą, piją i rozmawiają. Dominuje w niej biel, jasne, kremowe kolory, które zdają nam się wręcz przytłaczające po sekwencjach odbywających się w domu. Restauracja, w której obiad jedzą rodzice głównej bohaterki, to również dźwięk. Kieliszki, śmiechy i szepty, ale przede wszystkim życiodajny głos ojca, który uspokaja a także prowadzi w głąb ciemności, w której kryje się bezpiecznik. Kontrastuje z tym ciemność domu. Zauważamy ją już w chwili, w której film się rozpoczyna. Katie siedzi w pokoju rozświetlanym jedynie przez lampkę i telewizor. Gdy gaśnie światło, pozostaje jej jedynie świeca, słaba namiastka światła otaczającego rodziców w restauracji. Dom wiąże się również z ciszą, w której słychać każdy przerażający szelest, każde westchnienie, każdy krok. To nieprzyjazne miejsce, zdające się pochłaniać nawet najmniejsze światło, dając w zamian groźne cienie.

Tytułowe Dziesięć stopni to przede wszystkim walka z wyobraźnią. To, co kryje się w ciemności, wydaje nam się makabryczne i nadprzyrodzone. Główna bohaterka musi zmierzyć się ze swoimi lękami, z tym, co utożsamia z ciemnością. Przechodząc dziesięć stopni, które doprowadzą ją do piwnicy starego domu, ma pokonać samą siebie i dziecięce lęki, związane z niepoważnymi opowieściami zasłyszanymi w szkole. Reżyser wykorzystuje zwykłą sytuację, jaką jest brak prądu, by skonfrontować młodziutką bohaterkę z irracjonalnymi lękami. Musi poradzić sobie z nimi sama, jedynie kierowana głosem ojca.

Dziesięć stopni to świetny film krótkometrażowy, w którym reżyser próbuje ukazać swoją wersję nawiedzonego domu. Każdy kolejny stopień pokonywany przez Katie, to emocjonująca przeprawa, w której widz uczestniczy całym swoim ciałem. A zakończenie? Ciarki biegnące po całym ciele gwarantowane. 

Tytuł: Dziesięć stopni

Tytuł oryginalny: The ten steps

Reżyser: Brendan Muldowney

Scenarzysta: Brendan Muldowney

Data premiery: 23.10.2004

Kraj produkcji: Irlandia

#3 Horror w krótkim metrażu

The Facts in the Case of Mister Hollow

Dzisiejsze horrory potrafią raz a dobrze zatrzeć w naszej świadomości fakt, iż film był, jest i zawsze będzie sztuką – nawet film z gatunku, który ostatnimi czasy lubuje się przede wszystkim we flakach i mało rozwiniętej fabule. Jednak niektóre dzieła całkowicie przeczą współczesnym tendencjom, udowadniając wiernym widzom, że horror potrafi być nie tylko przerażający, ale także niepokojąco piękny.

Vincent Marcone i Rodrigo Gudiño przybywają na ratunek wszystkim, którzy już dawno przestali wierzyć w innowacyjność tego gatunku. The Facst in the Case of Mister Hollow po raz pierwszy pokazany został na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym Fantasia i już wtedy zwrócił uwagę krytyków, co zupełnie mnie nie dziwi. Ten krótki horror z całą pewnością zasługuje na uznanie.

Właściwie trudno tu mówić o filmie. The Facts in the Case of Mister Hollow to dość specyficzne dzieło, w którym reżyserzy pokazali prawdziwą inwencję twórczą. Już sam początek zapowiada niepokój. Dzieje się to przede wszystkim za sprawą przeciągłych, szeleszczących szeptów, ale także notatek (znajdujących się na czyimś stole) ukazywanych płynnymi ruchami kamery. Widzimy zatem dzieło zatytułowane Encyclopaedia Mythica, zapisane na kartce pytanie: Keres? oraz artykuł informujący o kolejnym porwaniu dziecka. Ostatnią notatką, którą widzimy, jest zachęta pana Johnny’ego Hollow, by bliżej przyjrzeć się zdjęciu, które dla nas zostawił. I tu zaczyna się prawdziwa gratka.

Trudno opowiedzieć o tej krótkometrażówce, nie zdradzając jej fabuły. Wszystko odbywa się bowiem w obrębie jednego zdjęcia, któremu każe nam się przypatrzeć Johnny Hollow. Na pierwszy rzut oka scenka wydaje się niczym nie wyróżniać – oto trójka mężczyzn i kobieta z dzieckiem pozują do zdjęcia. Choć samo otoczenie, las i stojący za nimi wielki dom, może jednoznacznie skojarzyć nam się z horrorem, nic nie wskazuje na takie rozwiązanie. To każde kolejne ujęcie, każde spojrzenie na zdjęcie pod innym kątem, ukazuje nam prawdziwy koszmar tej scenki.

Dokładne przypatrywanie się zdjęciu przypomina swojego rodzaju śledztwo, skrócone do kilku minut. Być może idziemy śladami pana Hollow, który zobaczył zbyt dużo? Któż to wie? Nie da się jednak ukryć, iż tego rodzaju poprowadzenie widza jest sprytne nie tylko ze względu na innowacyjny wydźwięk krótkometrażówki, ale przede wszystkim na fakt zaangażowania widza. Początkowe wskazówki, notatki zostawione jakby specjalnie dla nas, a później coraz to nowe spoglądanie na jedno zdjęcie, by przyjrzeć mu się jak najlepiej – kto oprze się intrydze, w którą został wplątany? Reżyserzy świadomie pozostawili nam małe elementy układanki, byśmy sami mogli poukładać wszystko w jedną całość. Sprawia to, iż pierwsze obejrzenie filmu jest magiczne, a kilka następnych po prostu konieczne. Chcemy poznać historię jeszcze lepiej, a skoro film trwa tylko 5 minut, co nas przed tym powstrzymuje?

Choć w filmie brak jakichkolwiek dialogów, reżyserzy poprowadzili swoją narrację w sposób niesamowicie płynny. Historia nie potrzebuje słów, by obronić się sama, a autorzy The Facts in the Case of Mister Hollow z łatwością nam to udowadniają. Cała opowieść (po kilkukrotnym obejrzeniu) staje się być może nie jasna, ale z całą pewnością logiczna. Jednak, jak to często bywa z dobrymi filmami, wiele jego aspektów możemy sobie dośpiewać sami.

Prócz wizualnych doznań estetycznych film ten przynosi także niesamowite odczucia związane z dźwiękiem. Muzyka (stworzona zresztą przez pana Johnny’ego Hollow) została dobrana idealnie do odbywających się na naszych oczach scenach. Kilka powtarzających się dźwięków odegranych na fortepianie wskazuje na poczucie niepewności. Dzięki pojawiającym się skrzypcowym akcentom, które z czasem zaczynają dominować, przeplatając się jednocześnie z muzyką fortepianową, otrzymujemy niesamowitą mieszankę dźwięków, wzmagającą bicie serca i wywołującą drżenie całego ciała.

Zdaje sobie oczywiście sprawę z tego, iż zupełnie nierealnym przedsięwzięciem byłoby stworzenie tego typu filmu pełnometrażowego. Zabieg ten mógł sprawdzić się tylko w krótkometrażówce. Nie umniejsza to jednak jej znaczenia, nie sprawia, że odczytujemy ją jako dzieło niepełne. The Facts in the Case of Mister Hollow to prawdziwy majstersztyk obrazu i dźwięku, który napędzi stracha niejednemu z Was... jeśli tylko będziecie patrzeć uważnie.

Tytuł: The Facts in the Case of Mister Hollow

Reżyseria: Vincent Marcone, Rodrigo Gudiño

Scenariusz: Rodrigo Gudiño

Premiera: 17 lipca 2008