Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Albatros. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Albatros. Pokaż wszystkie posty

czwartek, 1 grudnia 2016

"Gra Geralda" Stephen King - recenzja





Zabawy tylko dla dorosłych 


Każda pora jest dobra na Kinga – zwłaszcza, gdy za oknem jest niezbyt ciekawie, pada deszcz, a czasem nawet śnieży. Dlatego postanowiłam sięgnąć po zalegającą na półce od niepamiętnych czasów Grę Geralda, usiąść wygodnie w fotelu z zapasem ciepłej herbatki i rozkoszować się lekturą. Niestety nie wyszło tak rozkosznie, jak się spodziewałam.




Małżeństwa z długim stażem muszą jakoś urozmaicać sobie życie seksualne, by nie dać się zjeść rutynie. Jednak Jessie nie jest zbyt zadowolona z zabaw, które tak bardzo podniecają jej męża. Przykuta do łóżka w domku letniskowym myśli tylko o tym, by jej grubawy, głupio uśmiechnięty mąż wreszcie ją uwolnił. Cała ochota na figlowanie odeszła w zapomnienie. Jednak Gerald wcale nie ma zamiaru jej wypuścić. Myśli, że to gra. A może doskonale wie, że Jessie wcale nie ma ochoty na seks? Zbliża się do niej i wiemy, że nie ma dobrych zamiarów. Jest panem sytuacji. Co może mu zrobić unieruchomiona kobieta? Chwilę później Gerald leży na podłodze. Martwy.



Jedna kobieta, wiele samotnych godzin, panika i próba uwolnienia się – czy w takiej powieści coś może się dziać? Wychodzi na to, że tak, choć niestety King odrobinę przesadził z typowym dla siebie wodolejstwem i popsuł książkę, która mogła być znacznie lepsza. Bo ile możemy czytać o wyginaniu się tak, by dosięgnąć szklanki wody? Autor uważał, że jego czytelnik wytrzyma wszystko i trochę się jednak pomylił. Choć ja spodziewałam się przydługich opisów i raczej powolnej akcji, to dla kogoś, kto dopiero zaczyna znajomość z twórczością Króla, Gra Geralda może być wręcz nieznośnym doświadczeniem.



Jednak jedno trzeba Kingowi przyznać – Pomysłowy to jego drugie imię. Prawdopodobnie każde z nas może wyobrazić sobie krótkie opowiadanie, w którym na podłodze leży trup, a kobieta przykuta do łóżka zastanawia się, jak wykręcić się z tej kabały. Tekst na góra pięćdziesiąt stron. Otóż nie, mówi nam autor, i rozwleka swój pomysł na ponad trzysta pięćdziesiąt. Gdyby odjąć od tego dłużyzny i tak mielibyśmy przyzwoitą powieść, która wcale by nas nie wynudziła. King stworzył bowiem całkiem wciągającą fabułę, która nie opiera się tylko na wydarzeniach w domku letniskowym. Wraz z Jessie cofamy się w czasie do lat jej młodości, do dnia, w którym zgasło słońce. Traumatyczne wydarzenie z przeszłości determinuje zachowania bohaterki, jej życiowe wybory, a także niejako rozdziela jej jaźń na kilka części. Dlatego śledząc poczynania Jess jesteśmy świadkami rozmów z kilkoma aspektami jej osobowości, które przybierają głosy różnych osób: przyjaciółki z czasów studenckich, małej Jess czy Dobrej Żony, tchórzliwego głosu rozsądku. W ten oto sposób King poradził sobie z problemem samotności głównej bohaterki, a zrobił to w sposób mistrzowski, pozwalając czytelnikowi kibicować nie tylko przykutej do łóżka Jess, ale także jej wewnętrznym głosom.



Nie mogę powiedzieć, by do końca przekonało mnie psychologiczne umotywowanie działań bohaterki i znaczenie traumy nie tyle na jej życie, co na przykrą sytuację, w której się znalazła. Jednak muszę oddać Kingowi sprawiedliwość – potrafi przekonująco opowiadać o tym, co straszne. Czytając o dniu w którym zgasło słońce czułam ciarki obrzydzenia, choć przecież spodziewałam się takiego rozwiązania. Nic jednak nie jest w stanie przygotować na tak plastyczny opis tragedii dziecka. Autor oczywiście na tym nie kończy. Widzimy Jess powoli popadającą w obłęd, zastanawiamy się, co jest prawdą a co tylko przywidzeniem, a od czasu do czasu słyszymy mokre mlaskanie i kłapanie – tak, zgadliście, to pies zajada ciało Geralda.  Brawo panie King, znowu udało się panu mnie przerazić.



Chociaż Gra Geralda ma sporo mankamentów, a wiele z nich dałoby się wyeliminować zdecydowaną pracą redaktorską, po raz kolejny dałam się porwać Kingowi i jego chorej wyobraźni. I jednego jestem teraz pewna – żadnych kajdanek w mojej sypialni!

PS zwykle nie zamieszczam w recenzji oceny wydania czy pracy edytora i korektora, ale tym razem nie jestem w stanie się powstrzymać. Skoro już pierwszym zdaniu widzimy błąd, to wiemy, że coś jest nie tak. I przykro mi to stwierdzić, ale korektor najwyraźniej nie wie, że nie piszemy razem z imiesłowami przymiotnikowymi - w całej powieści aż roi się od błędów tego typu. Jednak nie to powaliło mnie na kolana. Sądziłam, że tylko dzieci mylą krokiety z krykietem, ale wychodzi na to, że jednak nie.
Edit: Jak poinformował mnie pewien przemiły Anonim, krokiet jest grą. I kiedy zostało mi to wypomniane, uświadomiłam sobie, iż rzeczywiście - a w co niby grano w Alicji w Krainie Czarów? Tak więc bardzo dziękuję za upomnienie. Zapamiętam sobie, żeby w kwestii gier dla klasy wyższej, zawsze zaczerpnąć wiedzy z zewnątrz, zamiast polegać na swoim biednym wykształceniu.

Moja ocena: 5,5/10

Autor: Stephen King
Tytuł: Gra Geralda
Liczba stron: 352
Wydawnictwo: Albatros

poniedziałek, 8 czerwca 2015

"Tak czy inaczej..." John Cleese - recenzja



A teraz coś z zupełnie innej beczki

 

A oto... autobiografia człowieka, który jako pierwszy w brytyjskiej telewizji powiedział słowo ‘shit’ oraz pierwszej osoby w historii brytyjskich nabożeństw pogrzebowych, która powiedziała słowo ‘fuck’. Tak moi Państwo, to historia Johna Cleese’a – tyczkowatego jegomościa, który przyczynił się do rozwoju komedii w Wielkiej Brytanii i na całym świecie. 

 



Muszę jednak przestrzec tych, którzy spodziewają się po Tak czy inaczej... masy niepublikowanego dotąd materiału związanego z Monty Pythonem, zabawnych historyjek z tego okresu czy chociażby, cóż, czegokolwiek, co z tą słynną brytyjską grupą ma wspólnego. Monty Python jest wyłącznie skromnym, maleńkim epizodem opisanym w tej autobiografii (pod sam jej koniec). Dlatego jeśli oczekujecie książki o Latającym cyrku, srodze się zawiedziecie. Lepiej zmieńcie swoje oczekiwania, chwyćcie za Tak czy inaczej... i cieszcie się każdą stroną tej książki. Uwierzcie, jest czym. 


Jak przystało na dobrze wychowanego młodego Brytyjczyka, Cleese stronił od kłopotów, dobrze się uczył, nie interesował się dziewczętami ani hulankami. Można by więc spodziewać się, że opowieść o jego życiu okaże się mdła jak mielonka, mielonka, mielonka jajka i mielonka (o ile ktoś nie lubi mielonki). Jednak autobiografia tego grzecznego chłopca poprzetykana jest całą masą zabawnych anegdot, historyjek z czasów szkolnych czy studenckich, kiedy to życie Cleese’a stało się dużo bardziej sceniczne i zabawne. Początki jednak również nie są pozbawione uroku. Już na 13 stronie otrzymujemy pierwszą traumę z dzieciństwa związaną z morderczym królikiem (brzmi jakby znajomo, prawda?), który kryzie małego Johna. Jednak opis tego, jakby nie patrzeć, zwykłego wydarzenia, daje nam doskonały obraz na to, jak będzie prezentować się autobiografia Cleese’a: Właściwie mnie uszczypnął, ale ponieważ byłem taką wątłą, ciotowatą mimozą, zareagowałem, jakbym stracił kończynę. Najbardziej zdenerwowała mnie krzycząca niesprawiedliwość ataku. Powiedziałem „Cześć, panie króliczku!” i uśmiechnąłem się do jego uroczego pyszczka i śmiesznych obwisłych uszu, a chwilę później skurwiel rzucił się na mnie z zębami.



Powyższy fragment pokazuje nam dwie charakterystyczne cechy, które przeważają w tekście. Pierwszą jest oczywiście humor, którego w całej autobiografii jest bez liku. Autor ma doskonały dar do zabawnego przedstawiania nie tak śmiesznej rzeczywistości – co oczywiście wiemy dzięki jego poprzednim dokonaniom. Tym, czego możemy nie wiedzieć, jest ogromna doza autoironii, która aż wylewa się z kart Tak czy inaczej.... Cleese nie ucieka od swoich problemów (śmiało mówi o kłopotach w kontaktach z płcią przeciwną) czy braków (fragment o jego nieumiejętności śpiewania rozbawił mnie do łez), lecz mówi o nich w sposób tak komiczny, a przy tym nie pozbawiony krytycyzmu, że do dość długiej listy zalet musimy dorzucić także dystans do własnej osoby. 


I do tego sprowadza się właściwie cała ta autobiografia. Cleese pokazuje się swoim wielbicielom (a jest ich niemało) nie jako aktor, nie jako celebryta, lecz jako pisarz i komik, którego droga do kariery nie była tak ważna, jak droga do samospełnienia. Być może to właśnie dlatego Cleese unika mówienia o Monty Pythonie – nie wraca do tego, co było, nie odcina kuponów, a najzwyczajniej w świecie opowiada o swoim rozwoju jako osoby i artysty. Dlatego skupia się przede wszystkim na czasach studenckich, w których zdobył ogromne doświadczenie, a także pierwszych latach po studiach, kiedy rzucił karierę prawnika na rzecz bycia, cóż, sobą. 



Jak już mówiłam w Tak czy inaczej... prawie brak Pythonów. Gdzieniegdzie pojawia się Terry Gilliam ze swoimi zakręconymi animacjami, gdzieś mignie Terry Jones czy Michael Palin. Jednak o jednym Pythonie Cleese mówi bardzo dużo. Ich współpraca rozpoczęła się w czasach studenckich i trwała przez wiele lat w sposób szalony i natchniony. Mowa oczywiście o Grahamie Chapmanie, współpracowniku i przyjacielu Cleese’a. Autor wiele opowiada o ich wspólnych występach, godzinach spędzonych na tworzeniu scenariuszy oraz o głośnym, żywiołowym śmiechu, który był ważną częścią pracy twórczej. To Gra zajmował najważniejsze miejsce w życiu Cleese’a-pisarza, choć ich przyjaźń nie należała do najnormalniejszych relacji. 


Tak czy inaczej... to kawał porządnej literatury, pełnej lekkości i humoru, nie stroniącej od autoironii czy zabawnej krytyki (głównie krytyki społeczeństwa brytyjskiego). Przede wszystkim jednak jest to książka o wzrastaniu prawdziwej komediowej gwiazdy. Warto poznać Johna Cleese’a trochę lepiej – nie jako jednego z Pythonów, ale jako oryginalnego, inteligentnego i dowcipnego człowieka, który ma nam naprawdę sporo do powiedzenia.

Moja ocena: 7/10


Autor: John Cleese
Tytuł: Tak czy inaczej...
Data wydania: 18.03.2015
Liczba stron: 448
Wydawnictwo: Albatros
Kategoria: autobiografia

środa, 13 maja 2015

"Pan Mercedes" Stephen King - recenzja


King w kryminalnych dekoracjach

 

 

Gdy myślimy o horrorze (oczywiście literackim) pierwsze nazwisko, jakie przychodzi nam do głowy to King. Jest uwielbiany, płodny i cały czas na tyle przerażający, by wzbudzić w nas chęć odłożenia książki do zamrażalnika. Tym razem otrzymujemy od niego powieść, której daleko od horroru czy fantastyki. Panie i Panowie – King napisał powieść detektywistyczną. Cóż z tego wynikło?


Pan Mercedes rozpoczyna się nad wyraz obiecująco. Stany Zjednoczone pogrążone są w wielkim kryzysie gospodarczym, dlatego hasło: GWARANTUJEMY 1000 MIEJSC PRACY działa na bezrobotnych niczym magnes. Zebrani przed City Center ludzie czekają całą noc na otwarcie drzwi, które może być ich pierwszym krokiem do znalezienia pracy. Targi pracy zmieniają się jednak w prawdziwą masakrę, gdy zamaskowany mężczyzna w szarym mercedesie zaczyna rozjeżdżać ludzi zgromadzonych przed budynkiem.

Mocne wejście momentalnie rozjeżdża się w następnym rozdziale, w którym poznajemy emerytowanego detektywa Hodgesa, najbardziej sztampową postać w tej powieści Kinga. Stary, otyły i w głębokiej depresji – Hodges nie jest przecież w stanie żyć bez swojej pracy. Jego stan psychiczny jednak szybko ulega poprawie. Otrzymuje on bowiem list od sprawcy, którego nie zdążył ująć. Sprawcą jest nie kto inny, jak Zabójca z Mercedesa. Emerytowany detektyw rozpoczyna śledztwo na własną rękę, by zamknąć swoją ostatnią sprawę.

King nie ukrywa przed nami tożsamości mordercy, dlatego też Pan Mercedes nie należy do typowych powieści kryminalnych, w których to odkrycie złoczyńcy jest najważniejsze. Od samego początku wiemy czym zajmuje się nasz zabójca, a z biegiem czasu coraz lepiej poznajemy jego przeszłość a także plany na przyszłość. Autor prowadzi narrację dwutorowo – pozwala nam spoglądać na świat oczyma Hodgesa i Brady’ego Hartsfielda, naszego Zabójcy z Mercedesa. Dzięki temu bohaterowie mieli stać się nam bliżsi, a motywy ich działań zrozumiałe. I tu zaczyna się jeden z problemów, które pogrążyły powieść Kinga. O motywach mówić nie będę, bo może to popsuć niektórym z was zabawę – wystarczy wspomnieć, że są błahe i jak najbardziej sztampowe. Jednak nie to boli najbardziej. Czytając Pana Mercedesa zastanawiałam się, jak człowiek, który potrafi stworzyć postać tak bezwzględną i fanatyczną, iż ma się ochotę wejść w książkę i strzelić jej w środek czoła dla wspólnego dobra (mówię tu o wielkim Jimie z Pod kopułą), może powołać do życia bohaterów tak płaskich, że zdają się prześwitywać niczym kartka papieru kiepskiej jakości. Fakt, że Hodges jest człowiekiem niemal bez skazy jestem w stanie przeżyć, lecz jednowymiarowej postaci negatywnej nie podaruję. Oczywiści King próbował trochę namieszać w ich biografii, dodać smaczki tu i tam (zaczątki alkoholizmu, które zniszczyły małżeństwo Hodgesa i trauma z dzieciństwa, wpływająca na przyszłość Brady’ego), lecz w gruncie rzeczy pozostali oni całkowicie pozbawieni duszy i, co najgorsze, charakteru.

Gdzie jeszcze potknął się król? Niestety w elementarnej dla kryminału kwestii – intrydze. Oczywiście, znamy już mordercę, więc wiemy dużo więcej niż nasz dobry glina. Wychodzi jednak na to, że wiemy także co zrobi sam antagonista, zanim jeszcze on o tym pomyśli. King wdepnął w sztampę, która daje o sobie znać na każdym kroku niczym nieprzyjemny zapaszek. Każda następna decyzja bohaterów jest nam dobrze znana. Oczywiście jeśli mamy na koncie choć jeden przeczytany kryminał... właściwie nie oszukujmy się, Pan Mercedes może być waszym pierwszym, a i tak domyślicie się wszystkiego.

Nie mogę jednak powiedzieć, by Pana Mercedesa czytało mi się z trudem. I chyba tylko tutaj King mnie nie zawiódł. Powieść okazała się lekka i, jak zwykle, dobrze napisana. Choć sama fabuła pozbawiona była jakiejkolwiek innowacyjności i bazowała jedynie na utartych schematach, autor potrafił tchnąć w nie życie i uczynić z nich zgrabnie napisaną historyjką, którą wszyscy dobrze znają. Choć zabrakło mi w niej humoru (lub też czegoś więcej niż czerstwych scenek z młodym przyjacielem Hodgesa) przeczytałam ją z pewną dozą przyjemności, którą odczuwam za każdym razem, gdy biorę do ręki niezobowiązującą powieść. Ta była dużo gorsza od innych w tym gatunku, jednak nie żałuję czasu, który na nią poświęciłam. A to już sukces sukces. 



Moja ocena: 4/10
 
Autor: Stephen King
Tytuł: Pan Mercedes
Wydawnictwo: Albatros
Data wydania: czerwiec 2014
Liczba stron: 576
Gatunek: kryminał, powieść detektywistyczna