"Ginekolodzy" Jürgen Thorwald - recenzja

 Rzeźnicy w obronie moralności

Książki Jürgena Thorwalda – niemieckiego pisarza i dziennikarza – czytane są przez czytelników na całym świecie. Autor doskonale znany jest ze zbeletryzowanej historii odkryć w dziedzinie chirurgii, Stulecia chirurgów, która, tak samo jak Triumf chirurgów, powstała na podstawie zapisków jego dziadka. Tym razem dziennikarz pozwala nam zapoznać się z mniej chlubną dziedziną medycyny, ginekologią. Jak czytamy we wstępie: czasy, kiedy Thorwald podziwiał pionierów medycyny (...) już minęły.

Ginekolodzy to książka brutalna – to chyba najlepsze słowo, które może oddać treść znajdującą się w dziele o tak znaczącej, krwistoczerwonej okładce. Thorwald ukazuje niesławne początki ginekologii, która, pomimo upływu lat, nie stawała się wcale bardziej przełomowa, a co ważniejsze bardziej otwarta na pacjentki. Postępowe metody zachowań, badania i operacji lekarzom przychodziły z bólem porównywalnym do bólu narodzin. Na nich jednak nierzadko czekała chwała, pieniądze i uznanie potomnych. Na operowane przez nich kobiety, będące królikami doświadczalnymi, czekał tylko ból i komplikacje, które bardzo często doprowadzały do śmierci.

Chociaż doskonale zdajemy sobie sprawę z tego, że niełatwo jest wprowadzić innowacyjne rozwiązania, które kłócą się z ogólnie przyjętymi zasadami (niech Kopernik posłuży za przykład), niezmiernie trudno jest zrozumieć, z punktu widzenia osoby żyjącej w XXI wieku, w jakim ciemnogrodzie musiały żyć kobiety i lekarze, próbujący odmienić ich los. Tyczy się to nie tylko średniowiecza, ale także XVII, XVIII a nawet XX wieku. Zresztą do tej pory musimy borykać się z co najmniej dwoma problemami, które Thorwald poruszył w swojej książce – podejściem do antykoncepcji i aborcji. Jednak po kolei. Na samym początku Ginekologów autor wprowadza nas w świat medycyny poprzez przywołanie historii ginekologii w ogromnym skrócie, który zostanie rozwinięty w dalszej części książki. Dowiadujemy się o zatrważającej liczbie kobiet zmarłych podczas porodów i nieudanych operacji, o wyścigach w wycinaniu mięśniaków wraz z macicą, o mężczyźnie, który został spalony na stosie dlatego, iż chciał odebrać poród (początkowo tylko kobiety, które już rodziły mogły być akuszerkami) o rozerwanych kroczach, pochwach i przetokach, sprawiających, że te kobiety, którym udało się przeżyć, do końca życia cierpiały katusze podczas chodzenia, uprawiania seksu i oczywiście podczas rodzenia (czego nie mogły odmówić). I crême de la crême okropieństw i zacofania opisanego przez autora, które to będą ciągnąć się przez kolejne wieki – władza kościoła.

Kościół i szeroko rozumiane pojęcie moralności odgrywają ogromną rolę w książce Thorwalda i  nie skłamię jeśli powiem, iż były głównym czynnikiem opóźniającym dokonania w zakresie ginekologii. Biblia stała się najważniejszym wykładnikiem tego co można, a czego nie można robić w ramach medycznej opieki nad kobietą. Dlatego też wszelkie operacje oraz porody odbywały się pod pierzynami, by mężczyzna nie mógł zobaczyć grzesznego podbrzusza, które z całą pewnością seksualnie pobudzi jego myśli. Jeszcze przez dziesiątki lat lekarze, którzy odważyli się zbadać kobietę bez przykrycia nazywani byli zboczeńcami, którzy nie myślą o moralności, lecz o własnych żądzach. Przyświecający wielu mężczyznom odpowiedzialnym za zdrowie swoich pacjentek biblijny cytat w bólu będziesz rodziła dzieci był dla nich ważniejszy od zdrowia i życia kobiet, które uważało się przecież za największe źródło grzechu. Społeczeństwo było zaślepione religijnymi prawdami, świętym gniewem skierowanym w  stronę co odważniejszych lekarzy i kobiet, które próbowały zyskać chociaż odrobinę wolności.

Thorwald postarał się, by jego książka była barwna a czasem nawet dowcipna (choć zwykle jest to czarny humor). Od Ginekologów trudno się oderwać pomimo tematyki, która niejednokrotnie sprawiała, że zaciskałam zęby ze złości. Wszystko to dzięki stylowi autora, jego umiejętności łączenia faktów i płynnego przechodzenia z jednej kwestii na drugą. Thorwald obszernie omówił najważniejsze zagadnienia związane z ginekologią, od samego porodu, przez operacje jajnika i cesarskie cięcie, aż po antykoncepcję, aborcję i bezbolesne rodzenie. Odczuwam jednak mały niedosyt, który – w przypadku tego typu publikacji – jest dla mnie dość sporym zarzutem. Chociaż autor niejednokrotnie odsyła nas do źródła, książka nie zawiera bibliografii, co znacznie utrudnia czytelnikowi głębsze zainteresowanie się problemem a także sprawdzenie kompetencji pisarza.

Thorwald w niesamowicie wciągający sposób zaserwował nam kawałek bolesnej, brutalnej historii, która trwa nadal – nie bez powodu ostatni rozdział Ginekologów poświęcony jest zagadnieniu bezbolesnego, bo świadomego rodzenia. Z pewnością można wyciągnąć z tego jedną myśl: kobiety nie powinny patrzeć w przeszłość i dziękować za teraźniejszość. Medycyna musi iść do przodu, a myślenie o dobrodziejstwach współczesności może ją tylko zastopować. Kobiety muszą być nastawione na krytykę, na udoskonalenia, które pomogą im, nie lekarzom, które sprawią, że będą szczęśliwe, spełnione i wolne. 

Moja ocena: 8/10
 

Za możliwość przeczytania książki dziękuję

Autor: Jürgen Thorwald 

Tytuł: Ginekolodzy 

Data wydania: 13.01.2016 
Wydawnictwo: Marginesy 
Liczba stron: 392

"Córka rzeźbiarza" Tove Jansson - recenzja

 Baśnie małej Tove

Kto nie słyszał o Tove Jansson, kobiecie która stworzyła świat Muminków? Fińska pisarka zawładnęła sercem niejednego dziecka (o dorosłych wspominać nie muszę) historiami o przygodach tych hipopotamowatych stworzonek. Córka rzeźbiarza nie ma jednak nic wspólnego z najbardziej rozpoznawaną serią autorki. To zbiór krótkich autobiograficznych opowiadań – z całą pewnością dla dorosłych czytelników, choć pisanych z perspektywy dziecka.

Teksty zamieszczone w tym króciutkim zbiorze wprost ociekają niesamowitą, żywą wyobraźnią, którą może poszczycić się tylko dziecko lub osoba, która nie do końca pożegnała się ze swoją niewinną, dziecięcą stroną osobowości. Niektóre z nich przypominają baśnie pełne magii, natury i tajemniczych sił. Inne mogłyby stanowić kanwę bajek o szalonej, chaotycznej rodzince, w której znajdzie się miejsce i dla sztuki, i dla licznych zwierząt. Wszystkie składają się na piękną opowieść o miłości, rodzinnym cieple i codzienności, która wcale nie jest tak szara, jak mogłoby się wydawać.

Wszyscy mężczyźni  ucztują i są kolegami, którzy się nigdy nie opuszczą w niebezpieczeństwie. Kolega może ci powiedzieć okropne rzeczy, ale na drugi dzień już o nich nie pamiętasz. Kolega nie przebacza, a tylko zapomina – kobieta wszystko przebacza, ale nigdy nie zapomina.

Autorka pokazuje nam świat widziany z perspektywy dziecka, jednak nie brak w nim mądrości, zadumy a także pesymizmu. W każdym pięknym, poetyckim wręcz opisie, czai się odrobinka melancholii, świadcząca o doskonałym wyczuciu słowa Jansson, a także o umiejętności przyglądania się nie tylko temu, co widoczne gołym okiem. Pozwala czytelnikowi w każdym wieku wrócić do czasów swojego dzieciństwa, przyłączyć się do Tove i wraz z nią oglądać dziwy świata dorosłych.

Nie wiedziałam, co myśleć. Obrazki wyglądały rzeczywiście przepięknie, nigdy nie widziałam im równych, ale nie były sztuką. Nie czuło się dla nich szacunku. na dobrą sprawę należało nimi gardzić. To straszna rzecz robić coś takiego w pracowni tatusia i w dodatku podczas odlewania.

Córka rzeźbiarza to także opowiadania o sztuce, którą traktować możemy jako jednego z członków rodziny. Jansson prawie zapomina o swoim rodzeństwie, jednak nie może pominąć sztuki, stanowiącej zajęcie jej rodziców, będącej pasją i miłością, stanowiącej o domowych rytuałach i zachowaniu w jej obliczu. To także atmosfera, która otacza całą rodzinę i w pewnym sensie nobilituje ją w oczach dziewczynki. Tove jest integralną częścią tego świata – jej spojrzenie na rzeczywistość naznaczone jest artyzmem, a sposób pisania o niej świadczy o ogromnej wrażliwości autorki. Dlatego te krótkie opowiadania można traktować jak niewielkie obrazki, skupiające się na pewnym odcinku życia dziewczynki o wyjątkowo bujnej wyobraźni.

Nie wszystkie opowiadania mnie zachwyciły, niektóre odrobinę nużyły lub pozostały tylko ulotnym wspomnieniem, które niebawem się zatrze. Jednak większość z nich w tak plastyczny sposób oddała rzeczywistość małej Tove, że trudno będzie o nich zapomnieć – nie tyle o samej treści, co o pięknie słowa i melancholii, która się za nim kryje.

Moja ocena: 6/10
 

Za możliwość przeczytania książki dziękuję

 

Tytuł: Córka rzeźbiarza

Autor: Tove Jansson

Data wydania: 13.01.2016

Liczba stron: 160

Wydawnictw: Marginesy