czwartek, 17 grudnia 2015

"Jak uleczyć fanatyka" Amos Oz - recenzja


Bolesna sztuka kompromisu


Amos Oz – izraelski pisarz, eseista, wykładowca literatury. Do tej pory nazwisko to było mi znane tylko z artykułów, recenzji i opowieści, kołatało się gdzieś z tyłu głowy, aktywując się raz na jakiś czas bez większych skutków. Zachęcona opiniami Marty z bloga Cuddle up with a good book, postanowiłam wreszcie sięgnąć po twórczość autora. Pozostało tylko odwieczne pytanie – od czego zacząć? Gdy mój wzrok padł na tytuł tej niewielkiej publikacji, klamka zapadła.




Jak uleczyć fanatyka to króciutki zbiór trzech wykładów, które autor wygłosił w Tybindze w 2002 roku, a więc po ataku terrorystycznym z 11 września. Choć sam tytuł mógłby świadczyć o tym, iż Oz ma dla nas remedium na szerzący się fanatyzm, jego teksty nie dają jasnej odpowiedzi, lecz raczej naświetlają naturę tej zgubnej postawy. Pozwalają czytelnikowi nie tylko przyjrzeć się opisywanemu konfliktowi palestyńsko-izraelskiemu, ale także zmuszają do rozliczenia się z własnym światopoglądem.



Nie, fanatyzm jest obecny prawie wszędzie i w spokojniejszych, bardziej cywilizowanych formach występuje wokół i być może tkwi także w nas samych. Czyż nie znamy przeciwników palenia papierosów, którzy spaliliby człowieka żywcem, gdyby przy nich sięgnął po papierosa? (...)Oczywiście nie twierdzę, że każdy, kto przeciw czemuś protestuje, jest fanatykiem, skądże. (...) Ja mówię, że ziarno fanatyzmu zawsze tkwi w kategorycznym przekonaniu o bezwzględnej słuszności, tej pladze wielu stuleci.



Wywody autora zachwycają nie tylko jasnym określeniem problemu, ale przede wszystkim stylem, sposobem pisania (mówienia), w którym co chwilę znaleźć możemy anegdotę – Oz sam przyznaje, że ma skłonności do dygresji – a także całą masę humoru i ironii. Zresztą właśnie humor jest według autora najlepszym sposobem walki z fanatyzmem. ... jeżeli masz poczucie humoru, możesz być częściowo uodporniony na fanatyzm – pisze Oz i rozważa nad zamknięciem poczucia humoru w pigułce, którą można by podać każdemu. Ta niesamowita lekkość wykładów pisarza sprawia, że czyta się je z niekłamaną przyjemnością oraz, co bardzo istotne, ze skupieniem i uwagą, które pozwalają nam wynieść z nich naprawdę wiele.



Nie da się jednak ukryć, że choć Oz rozprawia o ewolucji i idei fanatyzmu, najbardziej interesuje go konflikt w jego kraju. Rozmyśla nad jego przyczyną i stara się znaleźć rozwiązanie. Wybiera jedno – bolesne, ale najlepsze. Kompromis, który jak zauważa, przez wielu Europejczyków uznawany jest za synonim oportunizmu. Autor przemianowuje to słowo, nadaje mu nowe znaczenie – dla niego kompromis znaczy tyle samo co życie. Jego przeciwieństwem jest zaś fanatyzm i śmierć. Dlatego dla swojego kraju pragnie właśnie kompromisu, który przyrównuje do rozwodu, przykrego podziału niewielkiego mieszkania, w którym żyją dwie osobne jednostki, mające święte prawo się w nim znajdować. Autor liczy na to, że po pewnym czasie będą gotowe, by zaakceptować podział, przejść do salonu i wspólnie napić się kawy.



Wykłady autora mają na celu wyostrzyć nasze zmysły na fanatyzm, który kryje się nie tylko pod postacią zamachowców i tłumów wywrzaskujących swoje racje. To postawa, która może mieścić się we wszystkich aspektach życia społecznego, jest zaraźliwa niczym najgorszy wirus i potrafi opętać każdego z nas. Dlatego Oz zachęca do przyjrzenia się sobie i swojemu otoczeniu w sposób krytyczny, do zauważenia błędów i potknięć, do śmiania się z siebie. Jego poglądy są dalekie od żarliwości. Są wyważone, a przede wszystkim zdroworozsądkowe – Oz wyraźnie opowiada się po jedynej możliwej stronie, stronie pokoju. 


Moja ocena: 6/10

Autor: Amos Oz
Tytuł: Jak uleczyć fanatyka
Liczba stron: 62


10 komentarzy:

  1. Niestety zupełnie nie dla mnie :(
    Chociaż sądzę, że wiele osób znajdzie coś dla siebie.
    Książka wydaje się naprawdę wartościowa.
    modnaksiazka.blogspot.com

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Wartościowa i przede wszystkim aktualna. Jednak, co oczywiste, nie każdego porywa ten temat :)
      Pozdrawiam!

      Usuń
  2. Tym razem ja czuję się zachęcona, ta pozycja Oza kompletnie mi umknęła. Pozdrawiam.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Taka mała i niepozorna książeczka łatwo mogła Ci umknąć ;) Ale warto ją poznać, choćby dla samego rozkoszowania się stylem autora. Oz niesamowicie mnie zaintrygował, już nie mogę się doczekać, aż sięgnę po jego powieści.
      Pozdrawiam serdecznie! :)

      Usuń
  3. Odpowiedzi
    1. Zakodowane :) Może następnym razem uda mi się trafić w Twój czytelniczy gust ;)

      Usuń
  4. Rzadko sięgam po takie gatunek, ale ty z pewnością zachęciłaś mnie do przeczytania tej książki. Będę się rozglądać :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. To niewielka publikacja, więc myślę, że nawet tym, którzy nie przepadają za taką formą, może wydać się ciekawa :) W każdym razie jest to z pewnością książka, nad którą warto się pochylić i chwilę się zastanowić.

      Usuń
  5. Książka zapowiada się bardzo interesująco, mimo miniaturowej objętości. Wydaje mi się, że to może być pozycja dla mnie.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. To jedna z takich książek, w której liczba stron nie ma zbyt wielkiego znaczenia (choć nie ukrywam, że chciałabym więcej takich wykładów Oza) Zachęcam, autor daje do myślenia - zwłaszcza w dzisiejszych, niespokojnych czasach.

      Usuń

Zostaw po sobie ślad, za każdy jestem niezmiernie wdzięczna :)
Pamiętaj jednak o netykiecie. Wiadomości niecenzuralne, obelżywe i niezwiązane z tematem będą kasowane bez mrugnięcia okiem. Jeśli chcesz, żebym do Ciebie zajrzała, zostaw swój adres pod komentarzem :)